Czy można uniknąć lub odwlec zabieg operacyjny endoprotezoplastyki z powodu ChZS?
Przedstawienie choroby zwyrodnieniowej jako długotrwałego, postępującehp procesu patologicznego, który jest wywołany czynnikami mechanicznymi i biologicznymi pozwoli pacjentowi na świadome weryfikowanie objawów oraz na wczesne zgłoszenie ich u specjalisty. Choroba zwyrodnieniowa stawów obejmuje zmiany w obrębie chrząstki, więzadeł, torebki stawowej, błony maziowej oraz wszystkich tkanek okołostawowych, doprowadzając do zaburzeń strukturalnych, a następnie do funkcjonalnych np. wykonywanie pracy zawodowej, uprawianie hobby, a z czasem chodzenie. Statystycznie, BEZOBJAWOWĄ chorobę zwyrodnieniową stawów stwierdza się u ok. 30 % osób po 45 r.ż. Szacuje się, że w Polsce występuje około 2 miliony osób z objawową ChZS.

Możliwości terapii manualnej oraz treningu rehabilitacyjnego w leczeniu zachowawczym omawianej choroby zostały zbadane i udowodnione. Badania przedstawiły 47% skuteczność leczenia zachowawczego, kolejne wykazały roczny efekt terapii, który manifestował lepszą, bezbólową jakość życia pacjentów z możliwością wtórnego podjęcia terapii z utrzymaniem pozytywnych skutków. Jedno z badań odpowiedziało na tytułowe pytanie. Dzięki terapii manualnej i treningowi rehabilitacyjnego można zapobiec lub odwlec w czasie leczenie inwazyjne alloplastyki stawów. W jaki sposób?

Jednym z głównych przyczyn ChZS to czynniki mechaniczne, których wynikiem są przeciążenia spowodowane zaburzeniami biomechaniki stawu (nierównomierne rozłożenie obciążeń; cykliczne, nagłe obciążenia; zmniejszenie obciążanej chrząstki stawowej oraz zmiany właściwości chrząstki). W trakcie ChZS chrząstka stawowa w sposób kolokwialny znajduje się w trybie degeneracyjnym (przewaga metaloproteinaz nad inhibitorami metaloproteinaz). Należy wspomnieć o zdolnościach regeneracyjnych chrząstki stawowej w odpowiednich dla niej warunkach. Naukowcy zauważyli zdolność regeneracji chrząstki szklistej do pierwotnej formy do 3 dekady życia, natomiast powyżej 30/40 r.ż. organizm ubytki chrząstki szklistej regeneruje pod postacią chrząstki włókniej (zdecydowanie mniej odporna na działania mechaniczne niż chrząstka szklista). Terapia manualna ma za zadanie poprawić grę stawową, co uśmierzy ból ze strony aparatu kostno-stawowego, tkanek okołostawowych oraz stworzy odpowiednie środowisko do regeneracji chrząstki. Trening rehabilitacyjny umożliwia nam stymulowanie chrząstki szklistej poprzez dobranie odpowiedniego, stopniowanego obciążania oraz na odbudowę prawidłowej biomechaniki stawu.
 
Oczywiście zaawansowane stadia choroby zwyrodnieniowej wymagają zabiegu chirurgicznego oraz późniejszej rehabilitacji. Natomiast wczesnym postaciom ChZS, które wystąpiły w wyniku licznych przeciążeń, urazów lub przebytych operacji (np. rekonstrukcja więzadła ACL) można zapobiec. Postawa proaktywna pacjentów pozwala na zindywidualizowanie terapii i dobranie odpowiedniego treningu. Efekt pracy nie ogranicza się tylko do likwidacji bólu, ale również do pełnego funkcjonowania w życiu codziennym.
 

 
 


Piśmiennictwo:
1. Huber M, Trattnig S, Lintner F: Anatomy, Biochemistry, Physiology of Articular Cartilage. Inestigative Radiology 35(10), 573-580.
2. Deyle G, Henderson N, Matekel R, Ryder M, Garber M, Allison S: Effectiveness of Manual Physical Therapy and Exercise in Osteoarthritis of the Knee. A Randomized, Controlled Trial. Annals of Internal Medicine 132, 173-181.
3. Sniders G: Evidence – based tailored conservative treatment of knee and hip osteoarthritis: betweend knowind and doing. Scandinavian Journal od Rheumatology. 40, 225-231.
4. Klimiuk P, Kuryliszyn-Moskal A: Choroba zwyrodnieniowa stawów. Wielka Interna: Reumatologia. Medical Tribune Polska. Warszawa 2010.
5. Abbott J. Robertson M, Chapple C, Pinto D: Manual therapy, exercise therapy, or both, in addition to usual care, dor osteoarthritis of hip or knee: a randomized controlled trial.1: clinical effectiveness. Osteoarthriris and Cartilage 21 (13), 525-534.